Zurück

Muzealna Akademia 67 +/-

Muzealna Akademia 67 +/-

Widok fragmentu ulicy Szczepańskiej z budynkiem pałacu Krzysztofory po prawej

Epoka renesansu uważana jest za okres najwspanialszego w dziejach Europy rozkwitu kultury, sztuki i filozofii. Dla nas to przede wszystkim czas świetności dynastii Jagiellonów, silne wpływy włoskie, hołd pruski, fraszki Jana Kochanowskiego i okres rozkwitu polskich miast, w szczególności Krakowa jako stolicy ówczesnej Rzeczypospolitej. Jednak w trakcie naszych wykładów chcemy odejść od powszechnie znanych faktów, zjawisk i wydarzeń, a skupić się na aspektach mniej znanych, które jednak dają pełniejszy obraz tej fascynującej epoki w dziejach naszego miasta. Interesują nas te mniej oczywiste oblicza renesansu. Zjawiska wymykające się utartym schematom myślenia o tej epoce, które jednak miały niebagatelny wpływ na kształtowanie się stosunków kulturalnych i społecznych w mieście lub odcisnęły trwały ślad w zabytkowej tkance miasta.

 

Wykłady popularnonaukowe odbywają się w środy o godz. 17.00 w Pałacu Krzysztofory (sala audytoryjna Kupferhaus). Organizatorem jest Muzeum Krakowa.

 

13 listopada

W harmonii z pięknem

Renesans w Krakowie pojawił się na początku XVI wieku. Wówczas to przebudowano zamek na Wawelu, jak również niektóre z gotyckich kamienic. We Włoszech, gdzie narodził się ów styl, oprócz znakomitych rezydencji przetrwało też wiele wspaniałych ogrodów. Niestety nie można tego powiedzieć o Krakowie. Nasza burzliwa historia nie była łaskawa dla ich delikatnego, wymagającego ustawicznej pielęgnacji tworzywa. Niewielka liczba ogrodów utrzymanych we wspomnianym stylu to współczesne rekompozycje, które jednak doskonale uzupełniają renesansowe budowle tworząc założenia przenoszące nas w klimat tamtej, odległej przeszłości. Czy ogrody polskiego i krakowskiego renesansu różniły się od ogrodów włoskich z tego okresu? Jakie były kryteria, na których oparto ich układy kompozycyjne? Jakie występowały w nich rośliny? Na przytoczone powyżej pytania, poszukamy odpowiedzi podczas wykładu.

dr inż. Zofia Malinowska

 

18 grudnia

Kraków – miasto tumultów?

Reformacja zmieniła obraz Europy. Doprowadziła do powstania nowych prądów religijnych, jak i przyczyniła się do wielu konfliktów czy wojen. W trakcie wykładu spróbujemy znaleźć odpowiedzi na pytania: jakie piętno reformacja i kontrreformacja odcisnęły w Krakowie, jak do nowych idei odnosili się zwykli mieszkańcy oraz elity, czy przyczyniły się do wzrostu konfliktów społecznych, czy Rzeczpospolita była krajem wolnym od stosów. Przyjrzymy się dokładniej sprawie mieszczki Katarzyny Weiglowej, która została spalona na stosie na Małym Rynku, oraz rozruchom żaków krakowskich i plebsu w 1574 roku, a także tumultowi „cmentarnemu” z 1575 roku. Skupimy się również na innych antagonizmach pomiędzy mieszkańcami ówczesnej stolicy państwa, których podstawą nie była religia, a sprawy obyczajowe, jak np. w buncie żaków krakowskich w 1549 roku.

dr Marcin Gadocha 

 

15 stycznia

Król z Krakowa listy śle

Powszechnie wiadomo, iż w okresie odrodzenia chętnie powracano do idei zrodzonych przez świat starożytny. Wrócono również do imponujących rozwiązań antycznych Rzymian z zakresu logistyki i administracji, do których w pierwszej kolejności należała poczta. Włączenie się Polski w dobie Jagiellonów w europejski obieg informacji i dyplomacja międzynarodowa skłoniły króla Zygmunta Augusta do stworzenia własnego systemu pocztowego. W pierwszej kolejności miał on zapewnić obieg informacji między Krakowem a Wiedniem i Wenecją. Zarząd nad nową instytucją królewską powierzono, podobnie jak budowę renesansowych zamków i pałaców, osiadłym w Krakowie przybyszom z Włoch, kolejno Prosperowi Prowano, rodzinom Taksisów, Maffonów i w końcu Montelupich. Na wykładzie opowiemy, jakie były zasady funkcjonowania poczty królewskiej i czym różniły się one od metod przesyłania korespondencji w średniowieczu, ile trzeba było czekać na list z Wenecji do Krakowa, a ile godzin potrzebował gołąb, aby dostarczyć list z Krakowa do Gdańska.

dr Andrzej Szoka

 

12 lutego

Dwie estetyki renesansu

Renesansowy Kraków powszechnie kojarzy się z przebudową zamku na Wawelu, budową kaplicy zygmuntowskiej – inwestycjami królewskimi. Brak w powszechnym odbiorze tej epoki miejsca dla krakowskiego mieszczanina, którego gusta estetyczne, przynajmniej w 1. połowie XVI wieku, były zgoła odmienne od stylu dworu Jagiellonów, stylu renesansu florenckiego, przefiltrowanego i importowanego na ziemie polskie z dworu w Budzie. Bogatemu mieszkańcowi Krakowa, prowadzącemu interesy handlowe z miastami niemieckimi i niderlandzkimi, a bardzo często z tych miast się wywodzącemu, bliżej było do estetyki Europy Północnej, swoistego humanizmu sztuki niderlandzkiej i niemieckiej. Szersze zmiany w miejskiej estetyce pojawiły się z czasem, kiedy w mieście częściej osiedlali się pochodzący z Italii kupcy. Jednak i oni bardzo często ulegali modzie na sztukę Północy. Nie było to niczym dziwnym, skoro włoski renesans zawdzięcza sztuce Niderlandów impuls do ewolucji malarstwa portretowego, pejzażowego etc. W trakcie wykładu poznamy przykłady mieszczańskiego mecenatu epoki renesansu, które na co dzień odnaleźć można m.in. we wnętrzach kościoła Mariackiego, a także w zbiorach Muzeum Krakowa.

Michał Hankus

Spielen Spielen