Back

Węglówka

Węglówka

Wieś letniskowa (1100mieszkańców) nad potokiem o tej samej nazwie, podchodząca wysoko podprzełęcz Jaworzyce (596 m) i Lubomir (904 m).

 Pod względemadministracyjnym należy do gminy Wiśniowa. Nazwa węglówki pochodzi oddawnego zajęcia jej mieszkańców, jakim było wypalanie węgla drzewnego. Zkolei nazwa przysiółka Węgierskie, niegdyś osobnej wsi, pochodzi odosadników przybyłych z Węgier w czasie wojen z Turcją i powstańantyhabsburskich.

Historia

Wieś Węglówka wzmiankowanajest jako osada służebna starostwa dobczyckiego. w 1581 r., powstałabyć może jeszcze w XV w. Mieszkańcy jej trudnili się pozyskiwaniemdrewna z lasów Łysiny oraz wypalaniem węgla drzewnego, który dostarczanodo Dobczyc. W 1660 r. sołtysem Węglówki był Wojciech Hubicki, żołnierzkróla Jana Kazimierza. W 1661 r. inwentarze wymieniają w sąsiedztwieWęglówki kolejną osadę węglarzy, Węgierkę, wchłoniętą w XVIII w. Po lrozbiorze Polski Węglówka i Węgierka wraz z pozostałymi miejscowościamistarostwa dobczyckiego były dzierżawione różnym właścicielom. Napoczątku XIX w. rząd zdecydował o sprzedaży tych dóbr. Ostatecznie, poperypetiach własnościowych klucz z Węglówka, Wiśniową, Wierzbanową iKobielnikiem zakupił po 1848 r. Adam Amon, od niego w 1860 r. Feliks hr.Romer. W końcu XIX w. w Węglówce, dotąd należącej do parafii wWiśniowej, z inicjatywy księdza rodaka Jana Slósarza wybudowano w górnejczęści wsi kościół Matki Bożej Anielskiej. Z czasem utworzono tu osobnąparafię. W 1926 r. ks. Andrzej Murzański przekazał fundusze na budowęnowego kościoła parafialnego w dolnej części Węglówki. Zdarzenie topołączone z zamknięciem górnego kościoła po oddaniu do użytku nowego(1939 r.), spowodowało podział wsi na wiele lat. W okolicy krążyły nawetpogłoski o dwóch nienawidzących się proboszczach, zabiegających opochowanie zmarłych na ich cmentarzu. Dopiero od 1952 r. msze odprawianesą w obu kościołach. W 1914 r. Węglówka znalazła się w strefieprzyfrontowej, a śladem tych wydarzeń są fortyfikacje polowe, zachowane wrejonie Weszkówki, Węgierskiego i na grzbiecie Łysiny. W 1936 r.pochodzący w Węglówki pracownik stacji astronomicznej na Lubomirze,Władysław Lis, miłośnik astronomii, dokonał odkrycia komety. W latach IIwojny światowej wieś dała przykład patriotyzmu. Tadeusz Slósarz Ćwiek zWęglówki był w l. 1939-1940 organizatorem ZWZ w południowej częścipowiatu myślenickiego. W samej Węglówce działała silna komórka ZWZ-AKpod dowództwem Franciszka Kucharzaka ps. Orzeł, podległa placówce wWiśniowej. W czasie pacyfikacji rejonu Łysiny, 15 IX 1944 r. od stronyWęglówki wyruszyły w kierunku Lubomira kolumny niemieckie. Akcjazakończyła się spaleniem obserwatorium na Lubomirze. Na Węgierskimoddział hitlerowców zastrzelił 5 chłopów przyglądających się całejoperacji (dziś w miejscu kaźni znajduje się pomnik). W końcu września1944 r. w osiedlu Weszkówka (Wesfca) stacjonowały przez kilka dnioddziały Zgrupowania AK "Żelbet", a w październiku i listopadzie osiedleParyłówka było miejscem postoju dowództwa obwodu "Murawa" (ppor.Kościesza) i grupy "Odwet" (mjr Orion). Po wojnie miejscową parafięprowadzili Księża Sercanie, którzy urządzili tu ośrodek seminaryjny(później przeniesiony do Stadnik). W Węglówce powstał też jeden zpierwszych ośrodków ruchu oazowego w diecezji krakowskiej, odwiedzanyczęsto przez ówczesnego bpa Karola Wojtyłę. Kultywowane są liczneobrzędy ludowe, a od starszych mieszkańców można usłyszeć wiele dawnychlegend i ciekawych opowieści. W związku z planami odbudowy obserwatoriumna Lubomirze władze gminne dążą do powstania w rejonie polany Padoły napołudniowych stokach Lubomira schroniska turystycznego.

Zabytki

Starszy kościół filialnypw. Matki Bożej Anielskiej pochodzi z k. XIX w., przebudowany został w1905 r. Kościół parafialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocywystawiono w l. 1933-1939. Obie świątynie są murowane. W przysiółkuWęgierskie znajduje się murowana kapliczka z 1813 r. z figurką ChrystusaFrasobliwego oraz krzyż przydrożny (żelazny, XIX w.) na kamiennympostumencie. W os. Weszkówka stoi druga kapliczka (pół. XIX w.) zobrazem MB Częstochowskiej. Zachowały się również drewniane domy ispichlerze z lat 1885-1920. Wśród nich na szczególną uwagę zasługujejedyna zachowana zagroda na Weszkówce (z 1914 r.) z oryginalnymwyposażeniem.

Play Play