Back

Wiśniowa

Wiśniowa

Duża (1900 mieszkańców)wieś w rozległym obniżeniu doliny Krzyworzeki, na pograniczu BeskiduŚredniego i Beskidu Wyspowego.

Siedziba władz gminy (7 wsi), przechodziprzezeń ważna droga z Dobczyc do Kasiny Wielkiej, stanowiąca wariantdojazdu z gór w rejon Krakowa w razie zakorkowania popularnejzakopianki.

Historia

Pierwsza wzmianka o wsiVisznowa pochodzi z 1349 r. z dokumentu biskupa krakowskiego Bodzanty,potwierdzającego istnienie tu parafii. W 1390 r. ukształtowała siękrólewszczyzna dobczycka, a wraz z nią wczesnofeudalne ośrodki grodowe zWiśniową na poczesnym miejscu. Wieś musiała być dość ważna, skororejestry z XVI-XVII w. wymieniają kilku rzemieślników, w tym 3 piekarzy i4 kijaków (handlarzy mięsem, którzy obnosili je na kiju). Nie wiadomodokładnie, kiedy Wiśniowa otrzymała przywilej urządzania jarmarków, ale wświetle powyższej informacji wydaje się, że było to dość dawno.Wizytacje szkolnewymieniają w 1596 r. szkołę parafialną i jej kierownika, Stanisława zRadzie, a w 1618 r. Stanisława Przybyłowicza. W 1749 r. okoliceWiśniowej nawiedziła plaga szarańczy. Po podziale starostwa dobczyckiegoklucz czterech wsi z Wiśniową stanowił od 1818 r. własność AdamaKrzyształowicza, którego wierzytelności przejęła w 1820 r. kameraniepołomicka, a od niej jeden z banków. Następnie, od 1848 r., Wiśniowastanowiła własność Adama Amona, a od 1860 r. Feliksa Romera. W 1846 r.miejscowi chłopi pod wodzą urlopowanego żołnierza Jana Dudzika dopuścilisię rabunku Wiśniewskiego folwarku. Dzięki skrzyknięciu przez organistęi madatariusza grupy chłopów, przy wsparciu trzech żandarmów udało sięuratować plebanię od splądrowania przez bandę chłopską (z innych wsi).Miejsce starcia obu grup upamiętnia stojący koło szkoły krzyż, któryufundował mandatariusz Antoni Pleszowski.W czasie l wojny światowej,pod koniec listopada 1914 r. Wiśniowa została zajęta przez wojskarosyjskie. Rosjanie ufortyfikowali wzgórza na zachód od Krzyworzeki, naktórej to linii trwały tygodniowe walki. O świcie 5 XII Austriacy (80 ppi 14 pp Landwehry) przypuścili szturm na miejscowość od południa,wkrótce też, po zdobyciu wzgórz nad Zasanią, od zachodu zaatakował 30pp. Żołnierze rosyjscy dostali się w olbrzymi kocioł, wielu zginęło,cofając się od ognia własnej artylerii, która strzelała z Glichowa.Urządzono tymczasowe cmentarze na Kretówkach, Dziadkówce i w GóralskimPotoku, a po przejściu linii frontu założono dwa niewielkie cmentarze(nr 373 na Dziadkówce i 374 przy drodze wiodącej przez wieś).W 1934 r. Wiśniowa stałasię siedzibą gminy zbiorowej. W czasie kampanii wrześniowej, przedświtem 4 XI 1939 przeszły tędy w kierunku Kasiny wojska 10 BrygadyKawalerii. Następnego dnia obronę wzgórz nad Wiśniową organizował 24pułk ułanów oraz 156 pp rez. płka Waleriana Młyńca (zginęło tu trzechżołnierzy, mogiła na cmentarzu). W 1940 r. powstała wskutekzaangażowania ppor. Juliana Oczko Podkowy placówka ZWZ obejmująca terengmin Raciechowice i Wiśniowa, która w następnych latach wystawiłakompanię, a w 1944 r. batalion terenowy AK. Na terenie placówkioperowały liczne oddziały partyzanckie. W samej Wiśniowej rozbitomleczarnię.U północnych granicWiśniowej miało miejsce decydujące starcie podczas bitwy oddziałówZgrupowania AK "Kamiennik" z siłami SS 12 IX 1944 r. Po wycofaniu siępartyzantów z tego rejonu, Wiśniowa, a szczególnie osiedla pod KsiężąGórą, stały się teatrem niezwykle krwawej pacyfikacji, przeprowadzonejprzez ukraińskie oddziały SS. Zginęło 78 mieszkańców wsi, a z dymemposzło 13 zagród. Męczeństwo mieszkańców upamiętnia pomnik na zbiorowejmogile na cmentarzu parafialnym. Po wojnie wieś została odznaczonaOrderem Krzyża Grunwaldu II klasy.Po wkroczeniu ArmiiCzerwonej (21 l 1945) część oddziałów AK nie ujawniła się. Do chwiliujęcia w 1950 r. w rejonie Wiśniowej działał Józef Mika Wrzos (Leszek),pilnie poszukiwany przez UB. Współcześnie Wiśniowa aspiruje do mianaośrodka turystycznego. Na Księżej Górze (poza zasięgiem przewodnika)zbudowano wysoką wieżę widokową, a na Ciecieniu urządzono przecinkę dostartów paralotni. Kultywowane są też tradycje ludowe (zespółBandaburek, w którego repertuarze jest m.in. lokalny taniec o tejnazwie).

Zabytki

Najstarszym zabytkiem jestdrewniany kościół pw. św. Marcina, konstrukcji zrębowej z ok. 1730 r.Ma on nawę rozdzieloną słupami, a od prezbiterium oddzieloną tęczą owykroju trójłukowym. Konsekrowany w 1747 r. W głównym ołtarzuXVII-wieczny obraz Matki Boskiej. Do niedawna w zakrystii przechowywanodwa proporce oddziałów AK (obecnie w Muzeum AK w Krakowie). Dzwonzawieszony w wolno stojącej dzwonnicy odlał w 1726 r. Kasper Kramnitz wSzczyrzycu. Kościół przed wojną obito eternitem, na szczęście ostatniarenowacja przywróciła mu dawny wygląd.

Play Play